Prioriteit: ๐ Midden
In 4 van de 8 examenjaren, als redeneervraag met het massa-veermodel of als bepaling uit een (u,t)-grafiek.
Wat moet je kunnen?
- De voorwaarde voor een harmonische trilling noemen en herkennen ().
- Uit een (u,t)-grafiek amplitude, periode, snelheid (helling) en versnelling halen.
- Aangeven waar snelheid en versnelling maximaal zijn.
De kern
| Positie | Uitwijking | Snelheid | Versnelling |
|---|---|---|---|
| evenwichtsstand | 0 | maximaal | 0 |
| uiterste stand | 0 | maximaal (naar evenwicht toe) |
- De formule wordt niet omgekeerd gebruikt om uit te berekenen.
- Snelheid in de (u,t)-grafiek: helling van de raaklijn.
- Voorbeelden: Massa-veersysteem, een slinger (bij kleine uitwijking), een snaar.
Zo wordt het gevraagd
- Massa-veermodel gebruiken om uit te leggen waarom de eigenfrequentie afneemt bij een lagere stijfheid (2026-2 vraag 25, 4p).
- Gemiddelde versnelling van een torentop over een deel van de trilling uit de (u,t)-grafiek (2024-2 vraag 23, 4p).
- Plasmon als trillende elektronenwolk, analoog aan een massa-veersysteem (2021-2 vraag 8).
- Snelheid van een trillende snaar is maximaal in de evenwichtsstand (2019-2 vraag 12).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de formule uit Binas (, ) en redeneer per grootheid: wat verandert er aan of en wat doet dat met en ? Bij een (u,t)-grafiek: snelheid = helling van de raaklijn, versnelling = .
Zo scoor je de punten. Bij 2026-2 vraag 25 (4p) 1p voor , 1p voor de afnemende massa, 1p voor met de uitleg en 1p voor het inzicht dat moet afnemen. Bij 2024-2 vraag 23 1p voor het bepalen van de helling, 1p voor uit de raaklijn, 1p voor en 1p voor completeren met significantie.
Uitgewerkt voorbeeld
Maximale snelheid
Een trilling heeft cm en s.
- 0,25 m/s (in de evenwichtsstand)
- Op s: m
Valkuilen
- Denken dat de snelheid maximaal is in de uiterste stand.
- De rekenmachine in graden laten staan bij .
- Een trilling harmonisch noemen terwijl de kracht niet evenredig is met de uitwijking.
Test jezelf
Waar is de versnelling van een harmonische trilling nul?
In de evenwichtsstand (daar is ).
Een (u,t)-grafiek is geen zuivere sinus. Is de trilling harmonisch?
Nee: bij een harmonische trilling is de uitwijking altijd sinusvormig.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vraag uit een echt examen
- 2021 tijdvak 2, vraag 11: plasmon als massa-veersysteem (4p)
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren โ 50%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 25 ยท 4 punten antwoord โ 2024 tijdvak 2 vraag 23 ยท 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 8 ยท 5 punten antwoord โ 2021 tijdvak 2 vraag 11 ยท 4 punten antwoord โ 2019 tijdvak 2 vraag 12 ยท 2 punten antwoord โ Toelichting per vindplaats