Prioriteit: 🟠 Midden

In 4 van de 8 examenjaren, meestal als schaalconstructie op de uitwerkbijlage (3–5p): een onbekende kracht bepalen uit een krachtenevenwicht.

Wat moet je kunnen?

  • Krachten samenstellen tot een resulterende kracht (tekenen en rekenen).
  • Een kracht ontbinden in twee loodrechte componenten.
  • Met een krachtenevenwicht een onbekende kracht construeren op schaal.

De kern

SituatieAanpak
twee krachten samenstellenparallellogram of kop-staart
kracht ontbindenlangs twee gekozen richtingen (meestal loodrecht)
evenwichtde krachten sluiten kop-staart tot een gesloten figuur
helling (hoek ),

Zo wordt het gevraagd

  • Parachutekracht bepalen met een schaalconstructie uit het evenwicht van drie krachten (2022-3 vraag 17, 4p).
  • Resulterende kracht op een schaatser in de bocht construeren uit zwaartekracht en reactiekracht van het ijs (2025-1 vraag 5, 5p).
  • zo tekenen dat geldt (2025-2 vraag 16).
  • Zwaartekracht ontbinden langs en loodrecht op een wand (2018-2 vraag 8, 4p).

Zo formuleer je het antwoord. Zeg eerst welk inzicht je gebruikt (evenwicht: resulterende kracht is 0; eenparige cirkelbeweging: ), bereken de bekende kracht (), teken de constructie netjes op schaal en reken de gemeten pijllengte om met de schaalfactor. Geef het antwoord in het juiste aantal significante cijfers.

Zo scoor je de punten. Bij 2022-3 vraag 17 (4p) 1p voor het inzicht dat de resulterende kracht 0 N is, 1p voor de constructie, 1p voor met de schaalfactor en 1p voor completeren met significantie. De uitkomst mag binnen een marge liggen (daar ± 0,3·10³ N), dus netjes tekenen loont.

Uitgewerkt voorbeeld

Kracht op een helling (examenstijl, vergelijk 2021-3 vraag 3)

Een blok van 10 kg op een helling van 30°.

  1. N
  2. Langs de helling: 49 N
  3. Loodrecht op de helling: 85 N (dit is ook de normaalkracht)

Valkuilen

  • Sin en cos verwisselen (controleer: bij moet de component langs de helling 0 zijn).
  • Krachten optellen als getallen in plaats van als vectoren.
  • Geen krachtenschaal vermelden bij een constructie.

Test jezelf

Examenvragen om te oefenen


Ondersteunende onderwerpen

Onderwerpen die dit ondersteunt