Prioriteit: ๐ด Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, als rekenstap (een remkracht of massa uit een versnelling) of als regel in een numeriek model ().
Wat moet je kunnen?
- gebruiken om een kracht, massa of versnelling te berekenen.
- De resulterende kracht opstellen uit alle krachten, met de juiste tekens.
- De versnelling bepalen uit een (v,t)-diagram of uit snelheid en afstand.
- goed invullen in een numeriek model.
De kern
| Situatie | |
|---|---|
| stilstand of constante snelheid | (eerste wet van Newton) |
| vallen met luchtweerstand | |
| remmen | (tegen de beweging in) |
| helling |
- Kies een positieve richting en houd die vast.
- Zonder tijd maar met afstand: , of gebruik (zie Arbeid).
- Bij een cirkelbeweging is de Middelpuntzoekende kracht.
Zo wordt het gevraagd
- Gemiddelde remkracht uit massa en de versnelling uit snelheids- en afstandsgegevens (2024-1 vraag 5, 3p).
- Massa van een granaat met uit een (v,t)- en een (F,t)-diagram (2019-2 vraag 2, 5p).
- Netto kracht invullen in regel 7 van een numeriek model (2023-2 vraag 6).
- Wrijvingskracht op een helling uit de versnelling (2021-3 vraag 2, 4p).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf en bepaal uit de gegevens (helling van een (v,t)-diagram, of met als er een afstand gegeven is). Lees krachten en snelheden op hetzelfde tijdstip af. In een model: geef de richting een teken en schrijf als som van krachten met tegengestelde tekens.
Zo scoor je de punten. Bij 2019-2 vraag 2 (5p) krijg je apart 1p voor het inzicht dat je op hetzelfde tijdstip afleest, 1p voor en 1p voor uit de raaklijn. Bij 2024-1 vraag 5 1p voor , 1p voor en en 1p voor completeren.
Uitgewerkt voorbeeld
Remkracht (examenstijl, vergelijk 2024-1 vraag 5)
Een auto van 1200 kg remt van 20 m/s tot stilstand over 40 m.
- N
Controle via energie: geeft N. โ
Numeriek model (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 6)
Een vallend voorwerp met een remkracht omhoog. In het model:
Fres = Fz - Fpa = Fres / mv = v + a * dt
Valkuilen
- Eรฉn kracht invullen in plaats van de resulterende kracht.
- Het teken van de versnelling bij remmen vergeten.
- Massa in gram laten staan.
- Denken dat er bij constante snelheid geen krachten werken (ze heffen elkaar op).
Test jezelf
Een kracht van 12 N geeft een kar een versnelling van 3,0 m/sยฒ. Hoe groot is de massa?
kg.
Een auto van 1200 kg versnelt in 3,0 s van 0 naar 15 m/s. Hoe groot is ?
, N.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren โ 75%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 5 ยท 3 punten antwoord โ 2023 tijdvak 2 vraag 2 ยท 4 punten antwoord โ 2023 tijdvak 2 vraag 4 ยท 2 punten antwoord โ 2023 tijdvak 2 vraag 6 ยท 2 punten antwoord โ 2022 tijdvak 1 vraag 2 ยท 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 2 ยท 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 3 vraag 5 ยท 4 punten antwoord โ 2019 tijdvak 2 vraag 2 ยท 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2019 tijdvak 2 vraag 4 ยท 4 punten antwoord โ 2018 tijdvak 1 vraag 5 ยท 5 punten antwoord uitwerkbijlage Toelichting per vindplaats