Prioriteit: ๐ Midden
In 4 van de 8 examenjaren, altijd binnen een energiebalans: een valhoogte, een snelheid of een energieverlies (2โ4p).
Wat moet je kunnen?
- gebruiken met een zelf gekozen nulniveau.
- Een hoogteverschil aflezen (bijvoorbeeld uit een (y,t)-diagram) en berekenen.
- omzetten in of warmte in een energiebalans.
De kern
- Het nulniveau mag je kiezen (vaak het laagste punt); alleen verschillen tellen.
- Zonder wrijving: (zie Wet van behoud van energie).
- Geldt alleen als constant is; bij satellieten en planeten gebruik je Gravitatie-energie.
Zo wordt het gevraagd
- Energieverlies via met het hoogteverschil uit een (y,t)-diagram (2025-2 vraag 5, 3p).
- Zwaarte-energie van getransporteerd zand als basis voor een rendementsberekening (2025-1 vraag 12).
- Afname van zwaarte-energie omgezet in kinetische energie om de valhoogte te berekenen (2026-1 vraag 1).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf met het hoogteverschil (niet de absolute hoogte als het om een verandering gaat) en zet hem in de energiebalans met de andere energievormen. Lees hoogtes op de uitwerkbijlage nauwkeurig af en reken cm om naar m.
Zo scoor je de punten. Bij 2025-2 vraag 5 1p voor de afgelezen hoogte (tussen 6,7 en 6,8 cm), 1p voor en 1p voor completeren. Bij 2026-1 vraag 1 1p voor , 1p voor beide formules en 1p voor completeren.
Uitgewerkt voorbeeld
Energieverlies bij een stuit (examenstijl, vergelijk 2025-2 vraag 5)
Een bal van 58 g stuitert van 1,20 m naar 0,90 m (afgelezen uit het (y,t)-diagram). 0,17 J verloren (omgezet in warmte en geluid).
Valkuilen
- Massa in gram laten staan.
- De hoogte vanaf verschillende nulniveaus meten.
- gebruiken voor een satelliet ver van de aarde.
Test jezelf
Iemand van 70 kg klimt 3,0 m een trap op. Hoeveel neemt toe?
J.
Maakt het uit of je het nulniveau op de grond of op de tafel legt?
Nee voor een verschil ; alleen de losse waarden van veranderen.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren โ 50%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 1 ยท 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 1 vraag 12 ยท 4 punten antwoord โ 2025 tijdvak 2 vraag 5 ยท 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 6 ยท 4 punten antwoord โ 2023 tijdvak 2 vraag 1 ยท 3 punten antwoord โ 2021 tijdvak 2 vraag 1 ยท 3 punten antwoord โ 2021 tijdvak 3 vraag 1 ยท 2 punten antwoord โ 2021 tijdvak 3 vraag 6 ยท 2 punten antwoord โ Toelichting per vindplaats