Prioriteit: 🔴 Hoog
In 3 van de 3 examenjaren. Vaak het kader voor een heel examendeel (10–18 vragen, tot meer dan de helft van de punten), plus losse “Stel, …”-vragen van 1–2p.
Wat moet je kunnen?
- Het leesdoel uit de scenario-inleiding halen (werkstuk, beschouwing, debat vóór of tegen, alleen objectieve bronnen).
- Elke vraag in het blok beantwoorden met dat doel in gedachten.
- Een losse “Stel, …”-vraag oplossen: welk deel of welke bron past het best bij de situatie?
De kern
Twee vormen
| Vorm | Voorbeeld | Wat het doet |
|---|---|---|
| doorlopend kader | ”Stel, je bereidt je voor op een beschouwing over stemrecht vanaf 16. Je docent geeft je een documentatiemap (bron 1 t/m 6).“ | stuurt een heel blok: bronanalyse → betrouwbaarheid → vergelijking → synthese |
| losse vraag | ”Stel, een vormgever overweegt afbeelding 1 te gebruiken bij tekst 2. Waarbij past die het best?“ | één toepassingsvraag |
Aanpak
- Lees de inleiding twee keer en onderstreep: doel, rol (voor/tegen), eisen aan bronnen, deelvragen.
- “Bruikbaar” betekent altijd bruikbaar voor dit doel (zie Vraagtype — bruikbaarheid en betrouwbaarheid beoordelen).
- Gebruik je eerdere antwoorden in het blok: de vragen bouwen op elkaar voort.
- Let op de tweede persoon in de vraagstam (“Je signaleert …”, “Als laatste stap …”): elke vraag is een stap in het scenario.
In de examens ging het bijna altijd om een schoolwerk-scenario, nauwelijks om “hoe zou schrijver A reageren op B”.
Zo wordt het gevraagd
- “Stel, bij het vak Nederlands ga je deelnemen aan een meningvormende discussie over …” als kader voor vraag 1–18 (2026-1, 42 punten).
- “Je docent Nederlands organiseert een debat over de stelling … waarin je voorstander bent” als kader voor heel Deel 2 (2024-2, 21 punten).
- “Stel, een redacteur wil afbeelding 1 gebruiken om de gedachtegang in tekst 1 op komische wijze samen te vatten. Bij welke alinea’s past afbeelding 1 het best?” (2024-2 vraag 16).
- Scenario’s die uitmonden in een bronkeuze: objectieve bronnen voor een werkstuk, een kort literair verhaal voor een literatuuropdracht (2026-2 vraag 38–39).
Zo formuleer je het antwoord. Lees het scenario als opdracht: het bepaalt welke informatie bruikbaar is (voorstander in een debat, objectieve bron voor een werkstuk). Bij een bronkeuze noteer je alleen de gevraagde nummers of de letter; bij een open vraag blijf je binnen het woordmaximum.
Zo scoor je de punten. Scenariovragen zijn vaak klein en exact: bij 2026-2 vraag 38 1p, alleen als beide tekstnummers juist zijn; vraag 39 is een meerkeuzevraag van 1p.
Uitgewerkt voorbeeld
Doel bepaalt de keuze (examenstijl, vergelijk 2024-2 Deel 2)
Scenario: “Je bent voorstander van de stelling ‘Roddelen is een goede zaak’ en bereidt een debat voor.” Vraag: welke van twee argumenten gebruik je?
- Argument 1: “Roddelen versterkt de band binnen een groep.”
- Argument 2: “Roddelen kan iemand ernstig kwetsen.”
- Rol = voorstander, dus je zoekt argumenten vóór de stelling.
- Argument 2 is een tegenargument (misschien nuttig om te weerleggen, maar niet om te gebruiken).
- Antwoord: argument 1.
Losse "Stel, …"-vraag (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 37)
“Stel, een vormgever wil een cartoon van een boze menigte bij de tekst plaatsen. Waarbij past die het best?”
- Bepaal wat de cartoon uitdrukt (collectieve boosheid).
- Zoek het tekstdeel dat hetzelfde behandelt (bijv. de alinea over boosheid als drijfveer voor protest).
- Kies dat deel, niet het deel dat alleen hetzelfde woord bevat.
Valkuilen
- De scenario-inleiding overslaan en de vragen “los” beantwoorden.
- Vergeten welke rol je hebt (voor of tegen).
- Een bron “bruikbaar” noemen omdat hij interessant is, terwijl hij niet bij het doel past.
Test jezelf
Het scenario zegt: "Je wilt alleen objectieve bronnen gebruiken." Is een opiniestuk bruikbaar?
Nee: een opiniestuk is niet objectief; het past niet bij het doel.
Waarom moet je de scenario-inleiding goed onthouden tijdens een heel examendeel?
Omdat alle vragen in dat blok vanuit dat doel beantwoord moeten worden.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
- 2024 tijdvak 2, Deel 2 (vraag 20–30): hele debatvoorbereiding (21p) · antwoord 20, 30 · bijlage
- 2025 tijdvak 2, Deel 3 (vraag 29–37): beschouwing over stemrecht met documentatiemap · antwoord 29, 37 · bijlage
- 2025 tijdvak 2, vraag 28: één reden wel en één reden niet, max. 40 woorden (2p) · antwoord · bijlage
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 3 examenjaren — 100%. Het scenario scoort zelden eigen punten, maar kadert per examen 20 tot 42 punten.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 1 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 10 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 11 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 24 · 2 punten antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 38 · 1 punt antwoord bijlage 2026 tijdvak 2 vraag 39 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 1 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 18 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 1 vraag 37 · 1 punt antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 27 · 3 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 28 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 29 · 2 punten antwoord bijlage 2025 tijdvak 2 vraag 37 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 29 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 1 vraag 38 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 16 · 1 punt antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 18 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 20 · 2 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 30 · 3 punten antwoord bijlage 2024 tijdvak 2 vraag 39 · 2 punten antwoord bijlage Toelichting per vindplaats
- 2024 tijdvak 1: kader voor vraag 29–38 (onderzoek naar de waardering van De engelenmaker), circa 19 punten.
- 2024 tijdvak 2: Deel 2, vraag 20–30 (debat “Roddelen is een goede zaak!”, je bent voorstander), 21 punten. Losse scenario’s: vraag 16, 18, 39.
- 2025 tijdvak 1: Deel 1, vraag 1–18 (beschouwing over boosheid), 34 van 69 punten. Los: vraag 37 (vormgever en afbeelding).
- 2025 tijdvak 2: vraag 27–28 (eindopdracht over goede smaak), vraag 29–37 (documentatiemap stemrecht vanaf 16).
- 2026 tijdvak 1: Deel 1, vraag 1–18 (meningvormende discussie over dierenrechten), 42 van 75 punten.
- 2026 tijdvak 2: losse scenario’s bij vraag 10, 11, 24, 38 en 39, telkens uitmondend in een bronbeoordeling.
Ondersteunende onderwerpen
- Vraagtype — bronnenvergelijking
- Standpunten en argumenten herkennen
- Aanvaardbaarheid van een betoog beoordelen
- Argumentatieschema’s herkennen
- Drogredenen herkennen