Prioriteit: 🟠 Midden
In 4 van de 8 examenjaren, als kernstap: buigpunten berekenen, de raaklijn in het buigpunt, of de grootste helling (4–7p).
Wat moet je kunnen?
- Buigpunten berekenen met en een tekenwisseling van .
- Toenemend en afnemend stijgen of dalen herkennen met .
- Gebruiken dat de helling in een buigpunt extreem is.
De kern
| Teken van | Grafiek |
|---|---|
| hol (helling neemt toe) | |
| bol (helling neemt af) | |
| wisselt van teken | buigpunt |
- is niet genoeg: bij is , maar er is geen buigpunt.
- “Grootste helling” betekent: maximum van , dus (zie Stijgen, dalen en extremen).
- Zie ook Raaklijn voor de raaklijn in het buigpunt.
Zo wordt het gevraagd
- Bewijzen welke -coördinaat de buigpunten van hebben (2025-1 vraag 1).
- “De lijn k raakt de grafiek van f in het buigpunt.” (2022-2 vraag 2).
- Het maximum van de absolute waarde van de helling via (2023-2 vraag 15).
Zo formuleer je het antwoord. Bereken en als aparte stappen, los op en vul de oplossing in in voor de y-coördinaat. Voor de raaklijn in het buigpunt heb je daarna in dat punt nodig (de richtingscoëfficiënt).
Zo scoor je de punten. 1p per stap: bij 2022-2 vraag 2 (5p) 1p voor , 1p voor , 1p voor in dat punt, 1p voor in dat punt en 1p voor de vergelijking van de raaklijn. Bij 2023-2 vraag 15 was het genoeg om met één oplossing van verder te rekenen als je de symmetrie van de grafiek noemde.
Uitgewerkt voorbeeld
Buigpunten van een veelterm (examenstijl, vergelijk 2025-1 vraag 1)
- ,
- ; wisselt daar van teken
- , en door symmetrie ook
- Buigpunten: en
Valkuilen
- De tekenwisseling van niet noemen of controleren.
- oplossen in plaats van .
- Alleen de -coördinaat geven als naar het buigpunt gevraagd wordt.
Test jezelf
Bereken het buigpunt van .
; : buigpunt .
Wat is de helling van in dat buigpunt, en is dat de grootste of de kleinste helling?
. Dit is de kleinste helling, want links van 2 en rechts ervan.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 4 van de 8 examenjaren: 2021, 2022, 2023, 2025 — 50%.
Examen Vraag Antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 2 · 4 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 15 · 5 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 2 · 5 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 14 · 7 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2025 tijdvak 1
- Vraag 1 (4p): in vraagstelling én correctievoorschrift — kernonderdeel. f(x) = x⁴ − 30x², bewijs dat y-coördinaat van de buigpunten 125 is (via f”(x)=0). Frasering: “Bewijs dat de y-coördinaat van de buigpunten … is.” Kernonderdeel van vraag 1, volledig 4 scorepunten.
- Vraag 2 (4p): in vraagstelling — de buigpunten B en C (uit vraag 1) worden gebruikt om de lijn te bepalen die de grafiek snijdt in A en D. Indirect gebruik, geen scorepunten voor buigpunten zelf maar wel randvoorwaarde van de opgave.
- Totaal: 2× dit tijdvak (v1 kernonderdeel, v2 randvoorwaarde).
- 2023 tijdvak 2
- Vraag 15 (5p): kernonderdeel — het maximum van de absolute waarde van de helling (dus van f’) wordt gevonden via f”(x) = 0, wat neerkomt op het zoeken van de buigpunten van f (x² = 50, dus x = ±√50).
- Frasering: “Dit kun je controleren door te bepalen hoe groot het maximum van de absolute waarde van de helling is.”
- Komt 1× voor, maar kernonderdeel van de vraag (meerdere van de 5 scorepunten hangen af van het correct vinden van dit buigpunt/extreme van f’).
- 2022 tijdvak 2
- Vraag 2 (5p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel. “De lijn k raakt de grafiek van f in het buigpunt.” Buigpunt gevonden via f”(x)=0 → x=¼.
- Komt 1× voor, kernonderdeel van de vraag.
- 2021 tijdvak 2
- Vraag 14 (7p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — f”(x)=0 gebruikt om het buigpunt van f(x)=e^(1/x) te vinden; de gevraagde raaklijn met grootste x-coördinaat van S blijkt de raaklijn in het buigpunt te zijn.
- Komt 1× voor, in de alternatieve oplosroute (niet de hoofdmethode, maar volledig scoregevend).