Prioriteit: ๐ด Hoog
In 7 van de 8 examenjaren, vaak 2โ3 vragen per tijdvak: gelijkstellen aan de kracht die hem levert (gravitatie, lorentzkracht, zwaartekracht in een looping).
Wat moet je kunnen?
- Aangeven welke kracht de middelpuntzoekende kracht levert.
- gelijkstellen aan die kracht en , of berekenen.
- De minimale snelheid in het hoogste punt van een looping berekenen.
- Met een formule afleiden (omlooptijd, baanstraal).
De kern
| Situatie | Kracht die levert | Gelijkstelling |
|---|---|---|
| satelliet, planeet | gravitatiekracht | |
| geladen deeltje in B-veld | lorentzkracht | |
| hoogste punt looping (minimaal) | zwaartekracht | |
| auto in een bocht | wrijvingskracht |
- is geen extra kracht: het is de resulterende kracht die nodig is (Tweede wet van Newton).
- Rekenen doe je alleen als รฉรฉn kracht de rol vervult; in redeneringen kunnen meerdere krachten samen leveren.
Zo wordt het gevraagd
- Minimale snelheid in het hoogste punt van de looping uit (2021-2 vraag 2, 3p).
- Gravitatiekracht gelijkgesteld aan om de omlooptijd van een satelliet te bepalen (2021-3 vraag 15, 4p).
- Grenssnelheid waarbij gelijk wordt aan de zwaartekracht (2026-2 vraag 10, 4p).
- Snelheid in een bocht uit de resulterende kracht en de bochtstraal (2025-1 vraag 5, 5p).
Zo formuleer je het antwoord. Zeg welke kracht de middelpuntzoekende kracht levert (zwaartekracht, gravitatie, lorentzkracht, resulterende kracht) en schrijf die gelijk aan . Los daarna de gevraagde grootheid op; is de straal van de cirkelbaan (bij een planeet vanaf het middelpunt).
Zo scoor je de punten. Bij 2021-2 vraag 2 1p voor het inzicht welke kracht levert, 1p voor beide formules en 1p voor completeren. Bij 2026-2 vraag 10 (4p) scoort ook het inzicht dat de normaalkracht nul is als apart punt.
Uitgewerkt voorbeeld
Looping (examenstijl, vergelijk 2021-2 vraag 2)
Een looping heeft een straal van 5,0 m. Wat is de minimale snelheid in het hoogste punt?
- Minimaal: alleen de zwaartekracht levert ()
- 7,0 m/s
Satelliet (examenstijl, vergelijk 2021-3 vraag 15)
Een satelliet draait om de aarde ( kg) op m.
- m/s
- s (ongeveer 97 minuten)
Valkuilen
- als een aparte, extra kracht in een krachtentekening zetten.
- De hoogte boven het aardoppervlak gebruiken als in plaats van de afstand tot het middelpunt.
- niet in seconden omrekenen.
- Vergeten dat bij een grotere snelheid in dezelfde bocht een grotere kracht nodig is.
Test jezelf
Een auto van 1200 kg rijdt met 15 m/s door een bocht met straal 50 m. Hoe groot is ?
N.
De snelheid in een bocht wordt 2 keer zo groot. Hoeveel groter wordt ?
: 4 keer.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 7 van de 8 examenjaren โ 87,5%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 20 ยท 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2026 tijdvak 2 vraag 8 ยท 2 punten antwoord โ 2026 tijdvak 2 vraag 9 ยท 1 punt antwoord โ 2026 tijdvak 2 vraag 10 ยท 4 punten antwoord โ 2025 tijdvak 1 vraag 5 ยท 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 22 ยท 4 punten antwoord โ 2024 tijdvak 1 vraag 6 ยท 3 punten antwoord โ 2023 tijdvak 1 vraag 13 ยท 2 punten antwoord โ 2022 tijdvak 1 vraag 19 ยท 3 punten antwoord โ 2022 tijdvak 1 vraag 20 ยท 3 punten antwoord โ 2022 tijdvak 2 vraag 20 ยท 4 punten antwoord โ 2022 tijdvak 3 vraag 5 ยท 4 punten antwoord โ 2022 tijdvak 3 vraag 6 ยท 2 punten antwoord โ 2022 tijdvak 3 vraag 9 ยท 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 1 vraag 4 ยท 4 punten antwoord โ 2021 tijdvak 1 vraag 5 ยท 2 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 2 ยท 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2021 tijdvak 2 vraag 5 ยท 3 punten antwoord โ 2021 tijdvak 3 vraag 15 ยท 4 punten antwoord โ 2018 tijdvak 2 vraag 9 ยท 2 punten antwoord โ 2018 tijdvak 2 vraag 10 ยท 4 punten antwoord โ Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2: vraag 8, 9, 10
- 2026 tijdvak 1: vraag 20
- 2025 tijdvak 2: vraag 22
- 2025 tijdvak 1: vraag 5
- 2024 tijdvak 1: vraag 6
- 2023 tijdvak 1: vraag 13
- 2022 tijdvak 3: vraag 5, 6, 9
- 2022 tijdvak 2: vraag 20
- 2022 tijdvak 1: vraag 19, 20
- 2021 tijdvak 3: vraag 15
- 2021 tijdvak 2: vraag 2, 5
- 2021 tijdvak 1: vraag 4, 5
- 2018 tijdvak 2: vraag 9, 10