Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, meestal 1–2 volledige bewijsvragen per tijdvak (3–6p), waarbij alle punten afhangen van correcte differentieerstappen.
Wat moet je kunnen?
- stapsgewijs afleiden en herleiden tot de gegeven vorm.
- Met het teken van bewijzen dat een grafiek stijgt of daalt.
- Bewijzen dat een primitieve is van door uit te rekenen.
- Loodrechte raaklijnen of raken bewijzen met afgeleiden.
De kern
| Bewering | Aanpak |
|---|---|
| "" | differentieer, herleid tot precies die vorm |
| ”de grafiek daalt voor ” | voor , met reden (kwadraat positief …) |
| ” is een primitieve van “ | laat zien dat |
| “de raaklijnen staan loodrecht" | |
| "de grafieken raken elkaar in ” | én |
- Gebruik de juiste regels: Standaardafgeleiden, Productregel, Quotiëntregel, Kettingregel.
- Plots op de GR laten samenvallen is geen bewijs.
Zo wordt het gevraagd
- “Bewijs dat de grafiek van f in A stijgt.” via (2024-1 vraag 1).
- “Bewijs dat y = … inderdaad een juiste primitieve is … voor elke waarde van a.” (2024-1 vraag 4).
- “Bewijs dat de grafiek van f voor elke waarde van x > 5 daalt.” (tekenonderzoek van ).
- Loodrechte raaklijnen via (2023-1 vraag 13, 6p).
- “Bewijs dat dit juist is.” ( voor de top, via de quotiëntregel, 2026-1 vraag 14).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de afgeleide volledig uit met de regel erbij (quotiënt-, product- of kettingregel), vul daarna de waarde in of stel en herleid in zichtbare stappen naar de bewering. Bij “stijgt” of “daalt”: laat zien dat positief of negatief is en zeg waarom.
Zo scoor je de punten. Punten per differentieerstap: bij 2026-1 vraag 14 (6p) 1p per afgeleide van teller en noemer, 1p voor de quotiëntregel, en 1p per herleidingsstap (inclusief het gebruik van ). Bij 2024-1 vraag 1 1p voor het herschrijven, 1p voor en 1p voor met de conclusie.
Uitgewerkt voorbeeld
Dalend voor
. Bewijs dat de grafiek voor elke daalt.
- Quotiëntregel:
- Voor is , dus .
- Dus de grafiek daalt voor elke . ✓
Primitieve bewijzen (examenstijl, vergelijk 2023-1 vraag 18)
Bewijs dat een primitieve is van .
- (kettingregel voor )
- ✓
Valkuilen
- Een tussenstap overslaan bij het herleiden.
- Bij “daalt” alleen één waarde van uitrekenen in plaats van het teken voor alle te beredeneren.
- Bij “raken” alleen controleren.
- De kettingregel vergeten: het correctievoorschrift kent dan vaak geen punten toe voor die stap.
Test jezelf
Wat moet je laten zien om te bewijzen dat twee grafieken elkaar raken in ?
én .
. Bewijs dat overal stijgt.
voor alle , dus : stijgt overal.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 14 · 6 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 2 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 1 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 11 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 13 · 6 punten antwoord 2023 tijdvak 1 vraag 18 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 2 vraag 1 · 4 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 1 · 3 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 14 · 4 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 16 · 6 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 4 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 12 · 5 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 6 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 9 · 4 punten antwoord 2021 tijdvak 2 vraag 11 · 6 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 2 · 6 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 7 · 5 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 2 · 5 punten antwoord 2019 tijdvak 1 vraag 3 · 5 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 3 · 4 punten antwoord 2018 tijdvak 1 vraag 4 · 3 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 14 (6p): kernonderdeel — bewijs dat 5cos²(x)−8cos(x)−3=0 voor de top van f, volledig via het afleiden van f (quotiëntregel) en f’(x)=0 stellen. Komt 1× voor, zwaar (volledige 6p), vergelijkbaar met vraag 1 in 2025 tijdvak 1 maar nu met de quotiëntregel in plaats van de machtsregel.
- 2025 tijdvak 1: Vraag 1 (4p): kernonderdeel — bewijs via f’(x)=4x³−60x, f”(x)=12x²−60, f”(x)=0. Frasering: “Bewijs dat…”. Alle 4 scorepunten hangen af van correcte differentiaalstappen. Komt 1× voor dit tijdvak, maar zwaar (volledige 4p).
- 2025 tijdvak 2: Vraag 2 (4p): kernonderdeel — bewijs via differentiëren van xP(t) en yP(t) naar t (dx/dt=16t, dy/dt=−8t), gebruikt om de snelheid v(t) op te stellen en te vergelijken met die van Q. Komt 1× voor dit tijdvak, volledige 4 scorepunten.
- 2024 tijdvak 1: Vraag 1 (3p): in vraagstelling en correctievoorschrift — kernonderdeel. Frasering: “Bewijs dat de grafiek van f in A stijgt.” Via f’(1) = 12 > 0. Vraag 4 (3p): in vraagstelling — kernonderdeel. Frasering: “Bewijs dat y = … inderdaad een juiste primitieve is van y = teᵃᵗ voor elke waarde van a (met a ≠ 0).” Via differentiëren en vergelijken met de gegeven functie. Komt 2× voor, beide keren volledig kernonderdeel van de vraag.
- 2024 tijdvak 2: Vraag 11 (3p): “Bewijs dat de grafiek van f voor elke waarde van x>5 daalt” — exacte afleiding van f’(x) gevolgd door tekenonderzoek (10/(x−5)²>0 dus dalend), typerend voorbeeld van dit examentype. Komt 1× voor dit tijdvak.
- 2023 tijdvak 1: Vraag 13 (6p): kernonderdeel — bewijs via f’(x)=1/x, g’(x)=−e²/x, product f’(x)·g’(x) = −1 (loodrechte raaklijnen). Vraag 18 (3p): kernonderdeel — bewijs dat F’(x) = f(x) via kettingregel op ln(eˣ+1). Komt 2× voor, beide keren volledige bewijsvraag via de afgeleide (9 scorepunten samen).
- 2022 tijdvak 2: Vraag 1 (4p): kernonderdeel — het bewijs van f’(x)=48x²−24x verloopt volledig via differentiëren (kettingregel + somregel), met een alternatieve route via eerst uitwerken van f(x) tot een polynoom en dan differentiëren. Komt 1× voor dit tijdvak, volledige vraag (4p).
- 2022 tijdvak 3: Vraag 1 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift als alternatieve bewijsroute — F’(x) exact herleiden tot f(x). Vraag 14 (4p): kernonderdeel — bewijs dat cos(a)=¼p in het hoogste punt, volledig via f_p’(a)=0 met kettingregel. Vraag 16 (6p): kernonderdeel — bewijs a+r=½ via dy/dx=1/(2t) en de loodrecht-voorwaarde. Komt 3× terug, telkens een volledige exacte afleiding met differentiatieregels zonder GR-opties.
- 2021 tijdvak 1: Vraag 4 (4p): kernonderdeel — bewijs via f’(⅓π) = k’(⅓π) = 2 (afgeleiden gelijkstellen als raakvoorwaarde), naast f(⅓π) = k(⅓π). Vraag 12 (5p): ondersteunend — f_p’(x) = 0 oplossen als stap in het bewijs dat toppen op een lijn liggen. Komt 2× voor (4p kernonderdeel, 5p met differentiëren als route, niet als hele bewijs).
- 2021 tijdvak 2: Vraag 1 (3p): kernonderdeel — bewijs dat de helling gelijk is aan sin(t)/cos(t), via x’(t) en y’(t). Vraag 6 (4p): kernonderdeel — bewijs dat M het midden is van AB, met f_p’(2) als richtingscoëfficiënt van raaklijn l. Vraag 9 (4p): kernonderdeel — “Bewijs met behulp van differentiëren dat de verticale afstand … groter wordt”, via A’(x) (of A”(x)) en tekenredenering. Vraag 11 (6p): kernonderdeel — bewijs dat de hellingen van f in P en g in Q gelijk zijn, via f’(p) en g’(½p). Frasering: “Bewijs met behulp van differentiëren dat…”. Komt 4× terug, samen 17 scorepunten — dominant bewijstype dit tijdvak.
- 2021 tijdvak 3: Vraag 2 (6p): kernonderdeel — “Bewijs dat inderdaad geldt: f’(x) = 6cos³(x) − 5cos(x).” Afleiding via productregel en goniometrische identiteiten, alle 6 punten hangen af van correcte differentiaal-/herleidingsstappen. Vraag 7 (5p): kernonderdeel — “Bewijs dit” voor dC/dT = b / (T·(T−1)·ln(T/(T−1))) (formule 2), differentiëren van een samengestelde logaritmische functie. Komt 2× voor, beide keren volledig kernonderdeel (11 scorepunten samen).
- 2019 tijdvak 1: Vraag 2 (5p): kernonderdeel — “Toon dit aan met behulp van de afgeleide van f.” Bewijs dat top B rechts van punt A ligt, via f’(x)=0. Vraag 3 (5p): kernonderdeel — bewijs dat lijn k de grafiek van f_p raakt voor elke p≥1, via f_p’(x)=1 (raakvoorwaarde). Komt 2× voor, beide keren volledige/kernonderdeel van de vraag (10 scorepunten samen).
- 2018 tijdvak 1: Vraag 3 (4p): kernonderdeel — “Bewijs dat deze top op lijn l ligt”, via f_a’(x)=0 oplossen en top-coördinaten invullen. Vraag 4 (3p): kernonderdeel — “Bewijs dat Fa inderdaad een primitieve van f_a is”, via Fa’(x)=f_a(x) aantonen (met kettingregel en productregel, zie aanvulling op het correctievoorschrift die het hele model van deze vraag vervangt). Komt 2× voor, beide keren volledig kernonderdeel (7 scorepunten samen).
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)