Prioriteit: 🔴 Hoog
In 6 van de 8 examenjaren, als rekenstap in het correctievoorschrift van een raaklijn-, extreem- of bewijsvraag.
Wat moet je kunnen?
- Een breukfunctie differentiëren met de quotiëntregel.
- De afgeleide vereenvoudigen tot een handige vorm (teller uitwerken, noemer laten staan).
- De regel combineren met de Kettingregel en met goniometrische of -functies.
De kern
- Ezelsbruggetje: “noemer maal afgeleide teller min teller maal afgeleide noemer, gedeeld door noemer in het kwadraat”.
- Laat de noemer meestal staan; werk alleen de teller uit.
- bij een breuk betekent: de teller is 0 (en de noemer niet).
- Is de teller een constante, dan kan het ook als macht: (zie Standaardafgeleiden).
Zo wordt het gevraagd
- differentiëren voor de rc van een raaklijn in (2023-2 vraag 1).
- van (2024-2 vraag 11).
- in een extreemvraag (2026-1 vraag 14).
- , met de kettingregel in de noemer (2022-1 vraag 8).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf uit met en apart erbij, vul in en herleid pas daarna (haakjes!). Bij “stijgt/daalt”: laat zien dat de teller van altijd positief of negatief is en de noemer (een kwadraat) positief.
Zo scoor je de punten. Bij 2023-2 vraag 1 2p voor de afgeleide (fout toegepaste quotiëntregel: hooguit 1 van die 2) en 1p voor . Bij 2024-2 vraag 11 1p voor de afgeleide, 1p voor het herleiden en 1p voor de conclusie dat negatief is.
Uitgewerkt voorbeeld
Raaklijn aan een breukfunctie (examenstijl, vergelijk 2023-2 vraag 1)
. Bereken de rc van de raaklijn in .
Uitwerken tot één term (examenstijl, vergelijk 2024-2 vraag 11)
De afgeleide is overal negatief: de grafiek daalt op elk interval van het domein.
Valkuilen
- De teller omdraaien () en zo het teken fout krijgen.
- De noemer niet kwadrateren.
- Haakjes vergeten om en als die uit meerdere termen bestaan.
Test jezelf
Differentieer .
.
Waar heeft een horizontale raaklijn?
Teller 0: , dus en .
Differentieer .
.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 6 van de 8 examenjaren: 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2026 — 75%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 1 vraag 14 · 6 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 11 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord 2023 tijdvak 2 vraag 12 · 5 punten antwoord 2022 tijdvak 1 vraag 8 · 8 punten antwoord 2022 tijdvak 3 vraag 7 · 8 punten antwoord 2021 tijdvak 1 vraag 12 · 5 punten antwoord 2021 tijdvak 3 vraag 7 · 5 punten antwoord 2019 tijdvak 2 vraag 7 · 5 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 14 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — kernonderdeel, f(x)=(1−2sin(x))/(1+cos(x)) is een quotiënt van twee functies; f’(x) wordt opgesteld via de quotiëntregel: ((1+cos(x))·2cos(x)−(1−2sin(x))·(−sin(x)))/(1+cos(x))². Komt 1× voor, essentiële rekenstap (2 van de 6 scorepunten).
- 2024 tijdvak 2: Vraag 11 (3p): kernonderdeel — zichtbaar in correctievoorschrift, dy/dx van y=2x/(x−5) via [2(x−5)−1·2x]/(x−5)². Komt 1× voor, volledige vraag (3p) hangt hiervan af.
- 2023 tijdvak 2: Vraag 1 (3p): kernonderdeel, zichtbaar in correctievoorschrift — f(x) = (x²−2x)/(x−3), f’(x) = ((2x−2)(x−3) − (x²−2x))/(x−3)² via de quotiëntregel, ingevuld op x=0 geeft de richtingscoëfficiënt van raaklijn l. Opmerking in correctievoorschrift: “Als in het eerste antwoordelement de productregel, quotiëntregel of kettingregel is gebruikt, maar niet correct, mag voor dit antwoordelement maximaal 1 scorepunt worden toegekend.” Dezelfde opmerking staat ook bij vraag 12. Komt 1× expliciet voor als hoofdtechniek (volledige vraag, 3p), en wordt in de opmerking bij vraag 12 nogmaals genoemd als mogelijk (foutief) alternatief.
- 2022 tijdvak 1: Vraag 8 (8p): zichtbaar in correctievoorschrift — kernonderdeel, f(x) = sin(x)/sin(2x), f’(x) = [cos(x)·sin(2x) − sin(x)·2cos(2x)] / sin²(2x). Komt 1× voor, essentiële rekenstap (2 van de 8 scorepunten).
- 2022 tijdvak 3: Vraag 7 (8p): zichtbaar in correctievoorschrift (alt. methode) — R(p) = p²/e^(2p) gedifferentieerd met de quotiëntregel, dR/dp = (2p·e^(2p) − 2p²·e^(2p))/(e^(2p))². Komt 1× voor, als alternatieve differentiatieroute naast productregel/kettingregel.
- 2021 tijdvak 1: Vraag 12 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — f_p’(x) = (x²·3x² − (x³+4p)·2x)/x⁴ herleid uit f_p(x) = (x³+4p)/x², expliciete quotiëntregelvorm. Komt 1× voor, noodzakelijke rekenstap (1 van de 5 scorepunten specifiek voor de correcte afgeleide).
- 2021 tijdvak 3: Vraag 7 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — d/dT[T/(T−1)] wordt expliciet uitgewerkt als [1·(T−1) − T·1] / (T−1)² = −1/(T−1)², een directe quotiëntregel-toepassing binnen het grotere bewijs. Komt 1× voor, tussenstap (1 van de 5 scorepunten expliciet hiervoor).
- 2019 tijdvak 2: Vraag 7 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — A = 432V / (V⁴/150⁴ + 1) differentiëren als quotiënt, dA/dV via (f’·g − f·g’)/g². Komt 1× voor, kernstap van de hele vraag (het grootste deel van de 5 scorepunten hangt hiervan af).
Ondersteunende onderwerpen
Onderwerpen die dit ondersteunt
- (geen)