Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, vaak als opgave met “bewegingsvergelijkingen”, met 2–3 vragen over snelheid, raaklijn aan de baan of het moment waarop iets gebeurt.
Wat moet je kunnen?
- De snelheidsvector en baansnelheid berekenen.
- De raaklijn aan de baan opstellen met de snelheidsvector als richting.
- De versnellingsvector en baanversnelling bepalen.
De kern
| Grootheid | Formule |
|---|---|
| plaats | |
| snelheidsvector | |
| baansnelheid | |
| versnellingsvector | |
| baanversnelling |
- Raaklijn in : door het punt met richtingsvector ; rc (als ).
- Horizontale raaklijn: (en ); verticale: .
- Zie Parametervoorstelling en Afgeleide functie.
Zo wordt het gevraagd
- Snelheidsvector gegeven, baansnelheid is de lengte daarvan (2026-1 vraag 10).
- en bepalen de richting van de raaklijn aan de baan in het zelfsnijpunt (2026-2 vraag 9).
- “Bewijs dat op t = 5 de snelheid van P inderdaad … keer zo groot is als die van Q” (2025-2 vraag 2, 4p).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf en als aparte stappen op, de snelheidsvector is en de baansnelheid . Voor de richting van de raaklijn gebruik je dezelfde vector; bij een vergelijking van snelheden reken je beide snelheden uit en vergelijk je ze.
Zo scoor je de punten. Bij 2025-2 vraag 2 (4p) 1p voor de afgeleiden van P, 1p voor , 1p voor de snelheid van Q en 1p voor de vergelijking. Bij 2026-1 vraag 10 1p voor de baansnelheid, 1p voor het beschrijven hoe je het minimum vindt en 1p voor de waarde van t.
Uitgewerkt voorbeeld
Raaklijn aan de baan (examenstijl, vergelijk 2026-2 vraag 9)
, . Geef een vergelijking van de raaklijn in en bereken de baansnelheid daar.
- , ; in :
- Punt:
- rc : raaklijn , dus
- Baansnelheid:
Constante baansnelheid
, (cirkelbeweging).
- : constant.
- : wijst steeds naar het middelpunt. ✓
Valkuilen
- De baansnelheid (getal) verwarren met de snelheidsvector.
- Bij de raaklijn de afgeleiden invullen in plaats van het punt .
- Bij een horizontale raaklijn nemen in plaats van .
Test jezelf
. Wat is de baansnelheid?
5.
Wanneer heeft de baan een verticale raaklijn?
Als (en ).
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 10 · 3 punten antwoord — 2026 tijdvak 1 vraag 11 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 8 · 4 punten antwoord — 2026 tijdvak 2 vraag 9 · 5 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 3 · 6 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 4 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 5 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2025 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 3 · 4 punten antwoord uitwerkbijlage 2024 tijdvak 1 vraag 9 · 5 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 10 · 6 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 6 · 3 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 7 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 8 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 9 · 3 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 10 · 4 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 10 · 5 punten antwoord — 2023 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 5 · 3 punten antwoord uitwerkbijlage 2022 tijdvak 1 vraag 6 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 7 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 13 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 12 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 13 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 16 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 17 · 6 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 10 · 4 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 1 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 2 vraag 3 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 11 · 5 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 12 · 3 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 13 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 13 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 14 · 8 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 2 · 4 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 3 · 6 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 14 · 5 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 10 (3p): in vraagstelling — snelheidsvector v(t)=(4t−3t², 4−4t) expliciet gegeven, baansnelheid = lengte van v(t). Vraag 11 (4p): in vraagstelling — punt Q “loopt steeds 1 seconde achter op punt P en beweegt in dezelfde richting als P”, kinematische formulering. Komt 2× voor, in vraag 10 letterlijk met snelheidsvector (sterker dan de indirecte link in 2025 tijdvak 1).
- 2026 tijdvak 2: Vraag 8 (4p): in vraagstelling — “bewegingsvergelijkingen” x(t), y(t) voor een bewegend punt P. Vraag 9 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — x’(t) en y’(t) bepalen de richting van de raaklijn aan de baan in het zelfsnijpunt. Komt 2× voor; vraag 9 is een directe toepassing (“richting van de raaklijn = richting van de snelheidsvector”).
- 2025 tijdvak 1: Vraag 3 (6p): in vraagstelling — de kromme K wordt geïntroduceerd als “bewegingsvergelijkingen” x(t), y(t) — kinematica-achtige formulering van een parametervoorstelling. Vraag 4, 5: idem, zelfde kromme K. Komt 3× voor, zwak/indirect (de vragen zelf zijn wiskundig gericht op parametervoorstelling/differentiëren/integreren, niet op snelheids- of versnellingsvectoren; de “bewegingsvergelijking”-frasering is het enige raakvlak).
- 2025 tijdvak 2: Vraag 1 (3p): in vraagstelling — “bewegingsvergelijkingen” xP(t), yP(t) beschrijven een bewegend punt (kinematica-frasering). Vraag 2 (4p): kernonderdeel — snelheid v(t) van P berekend als lengte van de snelheidsvector: v(t)=√((16t)²+(8t)²); snelheid van Q is constant (√(3²+4²)=5). Frasering: “Bewijs dat op t=5 de snelheid van P inderdaad acht keer zo groot is als de snelheid van Q.” Vraag 3 (4p): impliciet — lijnstuk PQ tussen de twee bewegende punten. Komt 3× voor, dominant thema van opgave “Beweging over twee lijnen” (11 scorepunten), inclusief de volledige vraag 2 over baansnelheid.
- 2024 tijdvak 1: Vraag 9 (5p): in vraagstelling — “Het punt P beweegt over een baan gegeven door de volgende bewegingsvergelijkingen … met t in seconden.” Vraag 10 (6p): idem, zelfde baan. Komt 2× voor, zwak/indirect (de vragen zijn wiskundig gericht op parametervoorstelling/differentiëren, niet op snelheids- of versnellingsvectoren zelf; de “bewegingsvergelijking”-frasering met t in seconden is het voornaamste raakvlak).
- 2024 tijdvak 2: Vraag 6 (3p): in vraagstelling — expliciet “bewegingsvergelijkingen” van punt P, kinematica-achtige framing. Vraag 7 (4p): in vraagstelling/correctievoorschrift — kernonderdeel, de “snelheidsvector” v=(x’(t), y’(t)) wordt letterlijk gebruikt en berekend. Vraag 8 (3p): indirect — resultaat van de kinematische afleiding in v7 wordt hier opgelost. Frasering: “de snelheidsvector in punt P”. Komt 3× voor, sterker/directer aanwezig dan in 2025 tijdvak 1 (waar het alleen impliciet via “bewegingsvergelijkingen”-frasering meespeelde) — hier wordt de snelheidsvector zelf expliciet berekend en gebruikt in een bewijs.
- 2023 tijdvak 1: Vraag 7 (3p): in vraagstelling — bewegingsvergelijkingen xP(t)=2t, yP(t)=2t² en xQ(t), yQ(t) van punten P en Q. Vraag 8 (3p): in vraagstelling/correctievoorschrift — “De snelheid waarmee P beweegt” is expliciet de afgeleide van de positievector van P; snelheid van Q via xQ’(t), yQ’(t). Vraag 9, 10: idem, lengte PQ en de helling van de grafiek van L (afgeleid van de bewegingsvergelijkingen). Frasering: “De bewegingsvergelijkingen van een punt P worden gegeven door…”. Komt 4× terug, dominant thema van de hele opgave “Gedraaide parabool” (13 scorepunten samen).
- 2023 tijdvak 2: Vraag 10 (5p): in vraagstelling — bewegingsvergelijkingen x(t) = v·cos(α)·t, y(t) = v·sin(α)·t−4,9t²+2,55 voor de baan van een basketbal; stelsel oplossen voor v. Vraag 11 (5p): idem, met α=50° en v=8 m/s gegeven; hoek β van de baan bij de basket bepalen via x’(t) en y’(t). Frasering: “Voor de baan van de bal geldt: x(t) = v·cos(α)·t, y(t) = v·sin(α)·t−4,9t²+2,55.” Komt 2× voor, dominant thema van de opgave “Basketbal” (10 scorepunten samen), expliciet met “algebraïsch” als vereiste methode (niet enkel GR).
- 2022 tijdvak 1: Vraag 5, 6, 7: in vraagstelling — punten “bewegen … met een constante snelheid” over lijnstukken, kinematica-achtige formulering van de Bézierconstructie. Vraag 12 (3p): in vraagstelling — expliciete natuurkundige context, lavabom met bewegingsvergelijkingen x(t) = 210cos(α)·t, y(t) = 2000 + 210sin(α)·t − 4,9t², snelheid 210 m/s. Vraag 13 (3p): idem, vervolgvraag op hetzelfde model (afstand tot de vulkaan). Vraag 14 (4p): idem, zelfde model gebruikt voor de gestippelde omhullende kromme. Frasering: “beweegt … met een constante snelheid”, “bewegingsvergelijkingen”. Komt 6× terug (dominant in twee van de zeven opgaven, samen 21 scorepunten), maar zoals ook in 2025: de vragen zelf zijn wiskundig gericht op parametervoorstelling/differentiëren/algebra, niet op snelheids- of versnellingsvectoren zelf — het raakvlak is vooral de “bewegingsvergelijking”-frasering en het uitgangspunt (constante snelheid, projectielbaan).
- 2022 tijdvak 2: Vraag 11 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, punten P en Q bewegen volgens bewegingsvergelijkingen xP(t)=2cos(t), yP(t)=2sin(t) resp. xQ(t)=2+cos(t), yQ(t)=sin(t). Vraag 12, 13: idem, dezelfde bewegende punten P, Q en het midden M. Komt 3× voor, de hele opgave “Cirkels en lijnen” is opgezet als bewegingsvergelijkingen van punten op cirkelbanen.
- 2022 tijdvak 3: Vraag 16 (6p): in vraagstelling — de kromme wordt geïntroduceerd als “bewegingsvergelijkingen” x(t), y(t), kinematica-achtige formulering. Vraag 17 (6p): idem, zelfde kromme. Komt 2× voor, zwak/indirect (de vragen zelf zijn gericht op differentiëren/raaklijn/cirkel, niet op snelheids- of versnellingsvectoren; alleen de “bewegingsvergelijking”-frasering is het raakvlak).
- 2021 tijdvak 1: Vraag 10 (4p): in vraagstelling — “De beweging van een punt P wordt beschreven door de volgende bewegingsvergelijkingen: x(t) = t², y(t) = t² − 2t.” Expliciete “bewegingsvergelijkingen”-frasering. Komt 1× voor, uitgangspunt van de opgave “Limiet van een verhouding”.
- 2021 tijdvak 2: Vraag 1-3: in vraagstelling — kromme K wordt geïntroduceerd als “bewegingsvergelijkingen” x(t), y(t). Komt 3× voor, zwak/indirect (de vragen zelf zijn gericht op differentiëren/raaklijn/afstand, niet op snelheids- of versnellingsvectoren; alleen de “bewegingsvergelijking”-frasering is het raakvlak, net als in 2025 tijdvak 1).
- 2021 tijdvak 3: Vraag 11 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, “bewegingsvergelijkingen” van P1 en P2 gegeven, snelheid v2(t)=4√(t²+1) expliciet vermeld als natuurkundige grootheid. Vraag 12 (3p), 13 (4p): idem, zelfde twee bewegende punten. Komt 3× voor, dominant thema van opgave “Twee bewegende punten” (12 scorepunten samen) — sterker verankerd dan in voorgaande tijdvakken doordat snelheid v1(t)/v2(t) hier expliciet als grootheid wordt vergeleken (niet alleen frasering).
- 2019 tijdvak 1: Vraag 13 (5p): in vraagstelling — “bewegingsvergelijkingen” frasering voor de baan van punt P, kinematica-achtige formulering van een parametervoorstelling. Vraag 14 (8p): idem, zelfde beweging van P gebruikt. Komt 2× voor, zwak/indirect (vragen zelf zijn gericht op vectoren/meetkunde, niet op snelheid/versnelling; alleen de “bewegingsvergelijking”-frasering is het raakvlak, net als in andere tijdvakken).
- 2019 tijdvak 2: Vraag 2 (4p): in vraagstelling — “de beweging van een punt P wordt beschreven door de volgende bewegingsvergelijkingen.” Vraag 3 (6p): in vraagstelling én correctievoorschrift — kernonderdeel, snelheidsvector als afgeleide van de positievector: x’(t) = −2sin(2t) − 2cos(2t), y’(t) = 2cos(2t) − cos(t). Komt 2× voor (10 scorepunten), sterker/directer verband dan in 2025 tijdvak 1 (waar de “bewegingsvergelijking”-frasering vooral cosmetisch was) — hier wordt de snelheidsvector zelf gescoord.
- 2018 tijdvak 1: Vraag 1 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel. “Bereken exact de snelheid waarmee P door punt A gaat”, via dx/dt=−2t en dy/dt=2(1+t) op t=1, snelheid = lengte van de snelheidsvector √((−2)²+4²)=2√5. Sterk, direct voorbeeld van baansnelheid via een tijdsafhankelijke vectorvoorstelling. Komt 1× voor, maar volledig kernonderdeel (alle 4 scorepunten).
- 2018 tijdvak 2: Vraag 14 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, “voor iedere waarde van t kunnen de snelheidsvector v vanuit punt Pt en de vector OPt worden getekend” expliciet snelheidsvector-taalgebruik (afgeleide van de positie als vector). Komt 1× voor, sterker/directer dan de indirecte “bewegingsvergelijking”-verwijzing in 2025-1 — hier wordt de snelheidsvector zelf expliciet getekend en bewezen.