Prioriteit: 🟠 Midden
In 3 van de 8 examenjaren, maar alle drie recent, telkens als thema van een hele opgave (9 punten per opgave).
Wat moet je kunnen?
- De raaklijn opstellen in een punt op de cirkel (loodrecht op de straal).
- Een raaklijn met een gegeven richting vinden (discriminant 0).
- De raakvoorwaarde gebruiken: afstand middelpunt tot lijn = straal.
De kern
| Situatie | Aanpak |
|---|---|
| raakpunt op de cirkel | rc raaklijn |
| gegeven rc | invullen, discriminant geeft |
| punt buiten de cirkel | twee raaklijnen; discriminant geeft de rc’s |
| cirkel raakt een lijn | afstand tot lijn straal |
| cirkel raakt de -as |
- Twee raaklijnstukken vanuit hetzelfde punt zijn even lang (zie Meetkundige stellingen cirkel).
- Zie ook Snijpunten van lijnen en cirkels en Vergelijking van een cirkel.
Zo wordt het gevraagd
- “Er is één waarde van a waarvoor deze cirkel raakt aan de y-as.” (2024-2 vraag 12, 6p).
- Cirkel raakt lijn in ; middelpunten berekenen via de raakvoorwaarde (2025-1 vraag 14–15).
- Straal als halve afstand tussen twee evenwijdige raaklijnen (2025-2 vraag 18).
Zo formuleer je het antwoord. Gebruik de raakvoorwaarde: de afstand van het middelpunt tot de lijn (of de as) is gelijk aan de straal, en de straal naar het raakpunt staat loodrecht op de raaklijn. Schrijf de afstanden met Pythagoras of een vectorvoorstelling uit en los de vergelijking op.
Zo scoor je de punten. Bij 2024-2 vraag 12 (6p) 1p voor het inzicht dat de afstanden gelijk zijn aan r, 1p voor de afstand met Pythagoras, 1p voor r, 1p voor de voorwaarde voor S, 1p voor x (met de oplossingen die niet voldoen) en 1p voor a. Bij 2025-1 vraag 14 1p per stap van de loodlijn en het snijpunt.
Uitgewerkt voorbeeld
Raaklijn met gegeven richting
Welke lijnen met rc 2 raken de cirkel ?
- invullen:
- en
Valkuilen
- De rc van de straal gebruiken in plaats van de loodrechte rc.
- Bij een punt buiten de cirkel maar één raaklijn geven.
- Vergeten dat “raakt de -as” betekent dat de straal gelijk is aan .
Test jezelf
Geef de raaklijn aan in het punt .
rc , dus rc raaklijn : , oftewel .
Een cirkel met middelpunt raakt de -as. Wat is de straal?
.
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vraag uit een echt examen
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 3 van de 8 examenjaren: 2024, 2025, 2026 — 37,5%.
Examen Vraag Antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 15 · 4 punten antwoord 2026 tijdvak 2 vraag 16 · 5 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 14 · 4 punten antwoord 2025 tijdvak 1 vraag 15 · 5 punten antwoord 2025 tijdvak 2 vraag 18 · 4 punten antwoord 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 6 punten antwoord Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 2
- 2025 tijdvak 1
- Vraag 14 (4p): in vraagstelling — “De cirkel raakt aan lijn k”, “Cirkel c1 heeft middelpunt M1 en raakt aan lijn k in het punt R1.”
- Vraag 15 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, coördinaten van M1 en M2 berekenen via PP’ = straal = PA = PB (raakvoorwaarde).
- Komt 2× voor, dominant thema van opgave “Een raaklijn met twee cirkels” (9 scorepunten samen).
- 2025 tijdvak 2
- Vraag 18 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — straal van de cirkel bepaald als de helft van de afstand tussen de twee (evenwijdige) scheve asymptoten (afstand middelpunt tot raaklijn = straal).
- Komt 1× voor, kernstap van de vraag.
- 2024 tijdvak 2
- Vraag 12 (6p): in vraagstelling — kernonderdeel, “Er is één waarde van a waarvoor deze cirkel raakt aan de y-as.” Bijzonder geval: raken aan een coördinaatas.
- Komt 1× voor, volledige vraag (6p).