Prioriteit: 🔴 Hoog
In 8 van de 8 examenjaren, meestal als eerste stap in een cirkelopgave (vergelijking opstellen) of in het correctievoorschrift als methode (4–6p-vragen).
Wat moet je kunnen?
- De vergelijking opstellen bij een gegeven middelpunt en straal, of bij een middellijn.
- Uit het middelpunt en de straal halen.
- Controleren of een punt op, binnen of buiten de cirkel ligt.
De kern
| Gegeven | Aanpak |
|---|---|
| middelpunt en een punt op de cirkel | |
| middellijn | = midden van , |
| kwadraat afsplitsen per variabele |
Kwadraat afsplitsen: .
- Rechterlid na afsplitsen: geen cirkel; : één punt.
- Zie Snijpunten van lijnen en cirkels, Raaklijn aan een cirkel en Parametervoorstelling.
Zo wordt het gevraagd
- Uit en middelpunt : (2026-1 vraag 1).
- als cirkel met middellijn (2024-1 vraag 11).
- Cirkel (2023-1 vraag 16).
- Cirkel die twee asymptoten en de -as raakt: middelpunt en straal bepalen (2025-2 vraag 18).
Zo formuleer je het antwoord. Schrijf de vergelijking met het middelpunt en de straal ingevuld (de straal bereken je zo nodig als afstand tot een gegeven punt). Gebruik die vergelijking daarna om te substitueren of een punt te controleren.
Zo scoor je de punten. De vergelijking van de cirkel is vaak het eerste punt van de vraag (2026-1 vraag 1, 2024-1 vraag 11, 2023-1 vraag 16). Bij 2025-2 vraag 18 1p voor de snijpunten met de lijn, 1p voor de afstand tussen de asymptoten, 1p voor de straal en 1p voor het middelpunt.
Uitgewerkt voorbeeld
Middelpunt en straal
- Middelpunt , straal 5.
Cirkel met middellijn (examenstijl, vergelijk 2024-1 vraag 11)
en zijn de eindpunten van een middellijn.
- ,
- . Controle: : . ✓
Valkuilen
- Het teken omdraaien: hoort bij middelpunt .
- als straal opgeven.
- Bij kwadraat afsplitsen het afgetrokken kwadraat vergeten.
Test jezelf
Ligt op ?
: ja.
Geef de vergelijking van de cirkel met middelpunt door .
: .
Examenvragen om te oefenen
Doe deze vragen uit echte examens
Alle vindplaatsen
Aangetroffen in 8 van de 8 examenjaren: 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 — 100%.
Examen Vraag Antwoord Bijlage 2026 tijdvak 1 vraag 1 · 4 punten antwoord — 2025 tijdvak 1 vraag 15 · 5 punten antwoord — 2025 tijdvak 2 vraag 18 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 1 vraag 11 · 4 punten antwoord — 2024 tijdvak 2 vraag 12 · 6 punten antwoord — 2023 tijdvak 1 vraag 16 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 1 vraag 16 · 5 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 3 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 2 vraag 13 · 6 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 5 · 3 punten antwoord — 2022 tijdvak 3 vraag 17 · 6 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 6 · 6 punten antwoord — 2021 tijdvak 1 vraag 14 · 6 punten antwoord — 2021 tijdvak 3 vraag 10 · 7 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 1 · 5 punten antwoord — 2019 tijdvak 1 vraag 14 · 8 punten antwoord — 2019 tijdvak 2 vraag 16 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 1 vraag 6 · 5 punten antwoord uitwerkbijlage 2018 tijdvak 2 vraag 8 · 5 punten antwoord — 2018 tijdvak 2 vraag 15 · 5 punten antwoord — Toelichting per vindplaats
- 2026 tijdvak 1: Vraag 1 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — uit P(7,24) en middelpunt O wordt 7²+24²=625 berekend, dus de cirkel c heeft vergelijking x²+y²=625. Noodzakelijke eerste stap voordat het snijpunt met lijn k bepaald kan worden. Komt 1× voor, ondersteunende stap (1 van de 4 scorepunten).
- 2025 tijdvak 1: Vraag 15 (5p): impliciet zichtbaar — de eis dat A en B op de cirkel liggen en de cirkel raakt aan k, wordt vertaald naar afstandsvergelijkingen (PB=PP’) in plaats van een expliciete cirkelvergelijking; conceptueel wel de basis van de opgave. Komt 1× voor, ondersteunend/conceptueel (geen losse scorepunten specifiek voor het opstellen van een cirkelvergelijking als zodanig).
- 2025 tijdvak 2: Vraag 18 (4p): in vraagstelling — kernonderdeel, cirkel met middelpunt M die beide scheve asymptoten en de x-as raakt; straal en middelpunt bepalen uit de raakvoorwaarden. Komt 1× voor, volledige vraag (4p).
- 2024 tijdvak 1: Vraag 11 (4p): zichtbaar in correctievoorschrift — (x−1)²+y² = 2² als vergelijking van cirkel c (middellijn AB). Komt 1× voor, noodzakelijke stap binnen vraag 11.
- 2024 tijdvak 2: Vraag 12 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — (x−r)²+y²=r² als vergelijking van cirkel c met middelpunt (r,0). Komt 1× voor, als een van de oplosroutes.
- 2023 tijdvak 1: Vraag 16 (6p): in vraagstelling/correctievoorschrift — kernonderdeel, cirkel c met middelpunt M(4,2) en straal 2: (x−4)²+(y−2)²=4. Komt 1× voor, basis van de hele vraag (6p).
- 2022 tijdvak 1: Vraag 16 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — “Een vergelijking van de cirkel met middellijn DB is x² + y² = 1.” Komt 1× voor, als alternatieve oplosroute.
- 2022 tijdvak 2: Vraag 3 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift (methode via de stelling van Thales) — cirkel met middellijn MD, vergelijking (x−½)²+(y−1)²=5/4. Vraag 13 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift — vergelijking van cP (x²+y²=4) en van de baan van M (cirkel cM) opgesteld om snijpunten te vinden. Komt 2× voor, telkens als (één van de) oplosroutes binnen een grotere vraag.
- 2022 tijdvak 3: Vraag 5 (3p): zichtbaar in correctievoorschrift (alt. methode) — cirkel met middelpunt C door B: (x−2)²+y²=½. Vraag 17 (6p): kernonderdeel — cirkel met middelpunt M(r,0) en straal r: (x−r)²+y²=r², punt B ligt op de cirkel. Komt 2× voor (6 van de 9 scorepunten van vraag 17 hangen hiervan af).
- 2021 tijdvak 1: Vraag 6 (6p): in vraagstelling/correctievoorschrift — x²+y²=240² (cirkel om S) en (x−192)²+(y−128)²=80² (cirkel om T). Vraag 14 (6p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — “P ligt op de cirkel met middelpunt O en straal p: x²+y²=p².” Komt 2× voor (12 scorepunten samen).
- 2021 tijdvak 3: Vraag 10 (7p): in vraagstelling/correctievoorschrift — kernonderdeel. “Voor c1 geldt: x²+y²−12x=32, het middelpunt is M1 en y≥0” (let op: pdftotext-extractie verliest hier vermoedelijk een minteken — het correctievoorschrift herleidt de vergelijking tot (x−6)²+y²=4, dus de oorspronkelijke vergelijking is waarschijnlijk x²+y²−12x=−32; controleer dit desgewenst met de Read-tool als afbeelding). Cirkelvergelijking herleiden naar middelpunt/straal-vorm is kernstap. Komt 1× voor, kernonderdeel van de zwaarste vraag dit tijdvak (7p).
- 2019 tijdvak 1: Vraag 1 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — “Een vergelijking van c is (x−1)²+(y−7)²=25”, cirkel c met middelpunt (1,7) en straal √5. Vraag 14 (8p): zichtbaar in correctievoorschrift (alternatieve methode) — cirkel met middellijn AB: “(x−20)²+(y−5)²=425” (stelling van Thales, ∠APB=90° ⇔ P op cirkel met middellijn AB). Komt 2× voor: 1× als startpunt van de opgave, 1× als alternatieve oplosroute.
- 2019 tijdvak 2: Vraag 16 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — kernonderdeel, cirkel met middelpunt M(0,r) en straal r: x² + (y−r)² = r². Komt 1× voor, basis van de hele opgave “Parabool en cirkel met variabele straal” (5p).
- 2018 tijdvak 1: Vraag 6 (5p): zichtbaar in correctievoorschrift — kernonderdeel van het eerste deel: vergelijking van cirkel c, (x−14)²+(y−8)²=10², gebruikt om A en B te vinden. Komt 1× voor, essentiële rekenstap (2 van de 5 scorepunten hangen hiervan af).
- 2018 tijdvak 2: Vraag 8 (5p): in vraagstelling — kernonderdeel, “Stel een vergelijking op van deze cirkel” (cirkel door B, C, P). Vraag 15 (5p): in vraagstelling/correctievoorschrift — cirkel (x−3)²+(y−2)²=5 gegeven, gebruikt om F te bepalen. Ook zichtbaar in opgave “IJsbol” (v4): cirkel x²+y²=2,25 als basis van het omwentelingslichaam. Komt 3× terug (10+ scorepunten indirect betrokken).
Ondersteunende onderwerpen
- (geen)