Digest: CE 2025 tijdvak II Nederlands VWO
Bron: Examenbundel_Compleet_VWO_Nederlands.pdf, pagina 50–94 (opgaven VW-1001-a-25-2-o, bijlage VW-1001-a-25-2-b, correctievoorschrift VW-1001-a-25-2-c + aanvulling A1).
Examen: 37 vragen, 70 punten, 3 delen (Tekst 1 “In jouw schoenen, in mijn hoofd” + tekstfragment 1; Tekst 2 “Goede smaak is authentieke smaak…” + tekstfragment 2 (Wikipedia/Bourdieu); Deel 3 “Stemrecht vanaf je zestiende?” met bron 1 t/m 6).
Cross-referentie tegen de 17 conceptnotities. Per concept: vraagnummer(s), locatie, frequentie, typische frasering, gewicht.
Vraagtype — bronnenvergelijking
Frequentie: zeer hoog — 7 vragen, verspreid over alle 3 delen. Zwaarste concept van dit tijdvak qua totaalgewicht.
- Vraag 18–19 (1p + 1p): vraagstelling vergelijkt hoofdgedachte van tekst 1 met tekstfragment 1. Frasering: “Komt de hoofdgedachte van tekstfragment 1 wel of niet overeen met de hoofdgedachte van tekst 1? Leg je antwoord uit.” en analoog voor het effect van genre op empathie. Correctievoorschrift eist expliciet “niet” als kernantwoord + reden vanuit beide teksten.
- Vraag 28 (2p): tekst 2 vs. tekstfragment 2 (Wikipedia over Bourdieu). “Geef één reden waarom het denken van Bourdieu wel recht wordt gedaan, en één reden waarom niet, gelet op tekstfragment 2.” — vergelijking testtekst tegen referentiebron.
- Vraag 32 (5p — zwaarste vraag van het hele examen): bron 2, 3 én 4 vergelijkend gebruiken om per bron één argument vóór en één argument tegen af te leiden, in tabelvorm. Directe match met het “tabelvorm”-format uit de conceptnotitie.
- Vraag 34 (1p): argument uit bron 5 ontkrachten met bron 6 — “Citeer de zin met dit argument uit bron 5, én de zin uit bron 6 waarmee dit argument kan worden ontkracht.”
- Vraag 35 (3p): per discussiepunt aangeven of het in bron 1, bron 6 of beide voorkomt — sorteertabel over twee bronnen.
- Vraag 36 (1p): expliciete tegenspraak tussen bron 1 en bron 6 aanwijzen via citaat uit beide.
- Vraag 37 (2p): per bron (1 t/m 6) het thema bepalen waarvoor de bron vooral bruikbaar is (a/b/c) — combineert bronnenvergelijking met bruikbaarheidsbeoordeling.
Locatie: vraagstelling (expliciete “vergelijk”/“welke bron”-formulering) + bijlage (meerdere bronnen nodig) + correctievoorschrift (tabelvormige beoordelingsmodellen met “indien X elementen juist”-staffels).
Vraagtype — sorteer- en synthesetaak
Frequentie: hoog — minstens 7 vragen, vaak samenvallend met bronnenvergelijking.
- Vraag 5 (3p): alinea’s 6–13 indelen in drie groepen met elk een centraal probleempunt — tabel invullen.
- Vraag 21 (3p): drie treden van het “keukentrapje” samenvatten (categorie-indeling).
- Vraag 25 (3p): vierde en vijfde trede + misvatting afleiden — synthese uit meerdere alinea’s.
- Vraag 26 (2p): vijf situaties indelen naar “eerste”, “tweede”, “derde trede” of “niet te beoordelen”.
- Vraag 31 (1p): drie voorwaarden afleiden uit bron 2 (een tabel — non-continue tekst).
- Vraag 32 (5p): zie ook bronnenvergelijking — tabel met 6 cellen (3 bronnen × vóór/tegen).
- Vraag 35 (3p): zie ook bronnenvergelijking — indelen naar bron 1 / bron 6 / beide.
- Vraag 37 (2p): zie ook bronnenvergelijking — thema per bron toewijzen.
Frasering steeds: “Neem de nummers uit onderstaande tabel over en zet daarachter je antwoord.” — exact het tabelformat dat de conceptnotitie beschrijft. Locatie: vraagstelling + correctievoorschrift (met staffels “indien N elementen juist / indien minder dan N juist”).
Vraagtype — samenvatten in eigen woorden
Frequentie: zeer hoog — 9 vragen, de meest voorkomende open-vraagvorm van dit tijdvak.
- Vraag 5 (3p, probleempunten), 9 (2p, onderbouwing alinea 12-13, “Gebruik geen beeldspraak of voorbeelden”), 10 (2p, oorzaak “inaccurate empathie”), 11 (2p, kenmerken “moeilijke empathie”, max 30 woorden), 12 (2p, kenmerken roman, “Geef geen voorbeelden”), 13 (2p, drie kritiekpunten op onderzoek, max 40 woorden), 20 (2p, twee invullingen van ‘smaak’, max 2 woorden per antwoord — extreem strak), 21 (3p, drie treden, max 40 woorden), 30 (2p, standpunt + drie hoofdargumenten, max 55 woorden — grootste woordlimiet van het examen).
- Typische frasering: “Vat … samen” / “Neem de nummers uit onderstaande zin over en zet daarachter je antwoord” / expliciete woordlimieten (“gebruik voor je antwoord in totaal niet meer dan N woorden”).
- Locatie: vraagstelling (woordlimiet + instructie “geen beeldspraak/voorbeelden”) + correctievoorschrift (kernantwoord-elementen, elk 1 scorepunt).
Aftrekregeling bij open vragen
Frequentie: doorlopend toegepast — bij vrijwel elke open vraag met een lopende-zinnen-antwoord.
- Correctievoorschrift markeert per vraag expliciet “Beoordeel de spelling” (bv. vraag 5, 9, 10, 12, 18, 19, 20, 25, 27, 29, 31) of het zwaardere “Beoordeel de spelling en grammatica” (bv. vraag 11, 13, 16, 21, 24, 28, 30) — dit tweede label komt voor bij vragen die expliciet “in volledige zinnen” antwoorden vereisen.
- Belangrijke nuance, bevestigd in dit tijdvak: citeervragen (bv. vraag 3, 7, 22, 34, 36) krijgen géén “Beoordeel de spelling”-label — consistent met Vakspecifieke regel 2a (“Bij opgaven die kandidaten om een citaat vragen, dient de correctheid van het taalgebruik niet te worden beoordeeld”).
- Het correctievoorschrift bevat aan het eind een apart, niet-inhoudelijk geteld onderdeel “vraag 38 — Incorrect taalgebruik”, dat de volledige aftrektabel (0 fouten→0, 1-2 fouten→1, 3-4→2, 5-6→3, 7+→4) herhaalt als één keer toe te passen, gepoolde aftrek over het hele examen — dit is geen los scorepunt maar een correctie die achteraf op de totaalscore van open vragen wordt toegepast.
- Gewicht: geen eigen scorepunten, maar potentieel −4 punten op het totaal; raakt dus alle samenvat- en synthesevragen.
Drogredenen herkennen
Frequentie: 2 vragen, maar zeer expliciet/centraal (letterlijke terminologie uit de conceptnotitie).
- Vraag 6 (2p): twee uitspraken uit tekst 1 (regels 125-130 en 137-141) koppelen aan twee van acht aangeboden drogredenen: cirkelredenering, onjuist beroep op autoriteit, onjuist beroep op een oorzaak-gevolgschema, overhaaste generalisatie, persoonlijke aanval, vals dilemma, verkeerde vergelijking, vertekenen van een standpunt. Dit is letterlijk de lijst uit de conceptnotitie, inclusief mix van schema-fouten én discussieregel-overtredingen. Antwoordmodel: uitspraak 1 → persoonlijke aanval (e), uitspraak 2 → onjuist beroep op een oorzaak-gevolgschema (c).
- Vraag 33 (1p, MC A-F): welke drogreden wordt herhaaldelijk gebruikt in bron 5 (forumreactie over stemrecht)? Let op: deze optielijst bevat alleen schema-drogredenen (geen persoonlijke aanval/cirkelredenering/bespelen van publiek/ontduiken bewijslast) — subtiel verschil met vraag 6’s volledige lijst. Antwoord: B, onjuist beroep op een kenmerk-/eigenschapschema.
- Locatie: vraagstelling (expliciete antwoordopties) + bijlage (citaten als brontekst) + correctievoorschrift (eenduidig antwoord, geen deelscore-nuance).
- Gewicht: 3p totaal, klein qua punten maar vraagt precieze kennis van alle acht categorieën.
Aanvaardbaarheid van een betoog beoordelen
Frequentie: 3 vragen, ondersteunend aan drogreden- en betrouwbaarheidsvragen.
- Vraag 7 (2p): “Citeer drie afzonderlijke woorden uit alinea 11 waaruit deze twijfel [over de aanvaardbaarheid van deze argumenten] kan blijken.” — directe toepassing van het aanvaardbaarheidscriterium op woordniveau.
- Vraag 27 (3p): drie informatiebronnen van de auteur van tekst 2 selecteren en per bron beargumenteren waarom deze onvoldoende betrouwbaar is (bv. “de autoriteit van deze vriend is onbekend”, “de auteur lijkt geen expert”) — één-op-één de betrouwbaarheidscriteria (deskundigheid, belang, consistentie) uit de conceptnotitie.
- Vraag 29 (2p): twee kenmerken van bron 1 geven waardoor deze betrouwbaar lijkt (helder betoog, objectieve/feitelijke onderbouwing, controleerbare cijfers).
- Locatie: vraagstelling + correctievoorschrift (kernantwoorden verwijzen letterlijk naar deskundigheid/belang/consistentie-criteria).
Vraagtype — bruikbaarheid en betrouwbaarheid beoordelen
Frequentie: 4 vragen, elk ingebed in een scenario (“voor je eindopdracht” / “documentatiemap”).
- Vraag 27 (3p): zie boven — scenario: “Stel, je wilt tekst 2 gebruiken in je voorbereiding op een eindopdracht bij het schoolvak Nederlands: het schrijven van een beschouwing…”
- Vraag 29 (2p): scenario Deel 3, documentatiemap met bron 1 t/m 6, betrouwbaarheid bron 1 beoordelen.
- Vraag 33 (1p): betrouwbaarheid van bron 5 (aarzeling wegens drogreden) — koppelt dit vraagtype direct aan Drogredenen herkennen.
- Vraag 37 (2p): bruikbaarheid per bron voor een specifiek doel/thema (a/b/c) — dit is exact het “geschikt voor een specifiek doel”-criterium uit de conceptnotitie.
- Locatie: scenario-inleiding boven Deel 2 (voor vraag 27-28) en boven Deel 3 (voor vraag 29-37), dus zowel in de vraagstelling als in een aparte scenario-alinea.
Vraagtype — scenario-opgave
Frequentie: 2 grote scenario-kaders, samen goed voor 11 van de 37 vragen (bijna een derde van het examen).
- Scenario 1 (boven vraag 27-28): “Stel, je wilt tekst 2 gebruiken in je voorbereiding op een eindopdracht bij het schoolvak Nederlands: het schrijven van een beschouwing over de ontwikkeling van goede smaak.”
- Scenario 2 (boven vraag 29-37, het hele Deel 3): “Stel, je bereidt je voor op een korte schrijfopdracht voor het vak Nederlands, waarin je op basis van bronnen een beschouwing moet schrijven over de voor- en nadelen van stemrecht voor jongeren vanaf 16 jaar. Je docent Nederlands geeft je een documentatiemap over dit onderwerp (bron 1 tot en met 6).”
- Beide scenario’s functioneren als frame voor betrouwbaarheids- en bronnenvergelijkingsvragen — geen aparte “hoe zou tekst A reageren”-scenariovraag zoals het voorbeeld in de conceptnotitie, maar wel de kenmerkende authentieke onderzoeks-/schrijfopdracht-context.
- Locatie: losse scenario-alinea’s direct boven de betreffende vraagblokken (niet in de bijlage zelf).
- Gewicht: zeer hoog qua totaalpunten, want vraag 29 t/m 37 (9 vragen, incl. de zwaarste vraag 32 met 5p) vallen allemaal binnen scenario 2.
Hoofdgedachte van een tekst bepalen
Frequentie: 5 vragen; expliciet hoger gewogen via een vaste regel in het correctievoorschrift.
- Correctievoorschrift, algemene regel: “Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag die betrekking heeft op de hoofdgedachte van de tekst worden 2 scorepunten toegekend. Aan het juiste antwoord op de overige meerkeuzevragen wordt 1 scorepunt toegekend.” — dit is een structurele, examenbrede regel die het gewicht van hoofdgedachte-MC-vragen verdubbelt t.o.v. andere MC-vragen.
- Vraag 3 (1p): citeer de zin die samenvat waarom literatuur empathischer maakt (deel-hoofdgedachte alinea 2-4).
- Vraag 5 (3p): centrale probleempunt per alineagroep (deel-hoofdgedachten).
- Vraag 15 (2p, MC A-D): “Welke zin geeft de hoofdgedachte van tekst 1 het best weer?” — expliciete toepassing van de 2-puntenregel. Antwoord D.
- Vraag 18 (1p): hoofdgedachte tekst 1 vs. tekstfragment 1 (overlap met bronnenvergelijking).
- Locatie: vraagstelling (letterlijk woord “hoofdgedachte” in vraag 15 en 18) + correctievoorschrift (expliciete scoreregel).
Vraagtype — stijl en framing herkennen
Frequentie: 6 vragen — sterk aanwezig, vooral in Tekst 2 (ironische/spottende toon).
- Vraag 7 (2p): citeer drie woorden die twijfel signaleren (connotatie/woordkeuze).
- Vraag 14 (2p, MC, 2 van 5 opties): welke kenmerken van een metafoor leiden tot empathie.
- Vraag 16 (2p): “De titel van tekst 1 … is een metafoor. Leg beide delen van deze metafoor uit.”
- Vraag 22 (1p): citeer de ene woordgroep die het kritiekpunt op kunstliefhebbers benoemt.
- Vraag 23 (2p): in welke drie citaten is geen sprake van de spottende/ironische houding (herkennen waar toon juist afwezig is — spiegelbeeld van de standaardvraag).
- Vraag 24 (2p): “Leg de beeldspraak in dit citaat in haar geheel uit” (‘doolhof van de goede smaak’).
- Locatie: vraagstelling (citeeropdrachten met woordlimiet “van elk maximaal N woorden” bij vraag 7) + bijlage (ironische/spottende passages in tekst 2 over “goede smaak”) + correctievoorschrift.
Standpunten en argumenten herkennen
Frequentie: 5 vragen, kern van Deel 3 en deels Deel 1.
- Vraag 9 (2p): onderbouwing (argumenten) van een standpunt in alinea 12-13 weergeven.
- Vraag 30 (2p): standpunt + drie hoofdargumenten van bron 1 samenvatten in tabel (max 55 woorden).
- Vraag 32 (5p): argument vóór/tegen per bron — expliciet feitelijk vs. waarderend onderscheid impliciet nodig.
- Vraag 34 (1p): argument uit bron 5 vs. ontkrachtend argument uit bron 6.
- Vraag 36 (1p): tegenspraak tussen argumenten in bron 1 en bron 6.
- Locatie: vraagstelling + bijlage (bron 1-6 in Deel 3 zijn doordrenkt van standpunt-argumentstructuur) + correctievoorschrift.
Relaties tussen tekstdelen aangeven
Frequentie: 2 vragen, minder centraal dit tijdvak.
- Vraag 1 (1p + 1p): “Bij welke alinea begint deel 3 …? Bij welke alinea begint deel 4 …?” — functionele tekststructuur/indeling (vier vooraf benoemde delen).
- Vraag 2 (1p, MC A-D): welke maatschappelijke oorzaak (oorzaak-gevolgrelatie) verklaart de opkomst van het kunstproject, “gelet op alinea 1 en 2”.
- Locatie: vraagstelling + bijlage (alinea-structuur van tekst 1).
Conclusies trekken over intenties en opvattingen van de auteur
Frequentie: 2 vragen, beide in Tekst 2.
- Vraag 22 (1p): kritiekpunt van de auteur op kunstliefhebbers herkennen via één woordgroep.
- Vraag 23 (2p): spottende houding van de auteur herkennen (en juist waar afwezig aanwijzen).
- Locatie: vraagstelling + bijlage (ironische toon in tekst 2).
- Overlap sterk met Vraagtype — stijl en framing herkennen — in dit tijdvak treden deze twee concepten vrijwel altijd samen op.
Argumentatieschema’s herkennen
Frequentie: geen zelfstandige vraag (“welk argumentatieschema…?” ontbreekt dit tijdvak), maar wel noodzakelijke onderliggende kennis.
- Impliciet vereist bij vraag 6 en vraag 33 (Drogredenen herkennen): om een drogreden te identificeren (bv. “onjuist beroep op een oorzaak-gevolgschema”, “onjuist beroep op een kenmerk-/eigenschapschema”) moet eerst het onderliggende schema herkend worden.
- Geen directe vraagstelling dit tijdvak, dus geen eigen scorepunten — puur ondersteunend.
Tekstsoort bepalen
Frequentie: 0 directe vragen dit tijdvak.
- Term “beschouwing” wordt tweemaal genoemd, maar alleen als doelgenre van de eigen schrijfopdracht van de kandidaat (scenario’s boven vraag 27 en boven Deel 3), niet als vraag om een gegeven tekst(deel) als uiteenzettend/beschouwend/betogend te classificeren.
- Geen scorepunten dit tijdvak.
Schrijfdoel van een tekst vaststellen
Frequentie: 0 directe vragen dit tijdvak.
- Zelfde constatering als bij Tekstsoort bepalen: “beschouwing” komt alleen voor als doelgenre in scenario-inleidingen, niet als toetsvraag over het schrijfdoel van tekst 1, tekst 2 of de bronnen.
- Geen scorepunten dit tijdvak.
Toegestane hulpmiddelen bij het examen
Frequentie: 0 — niet aangetroffen in het geëxtraheerde bereik (pagina 50-94).
- Dit is een generieke examenmechaniek-regel die normaliter op het voorblad/in de algemene examenbepalingen staat, niet in de opgaven/bijlage/correctievoorschrift van dit specifieke tijdvak. Geen woordenboekbepaling aangetroffen in de gelezen pagina’s.
Overzicht gewicht (indicatief, aflopend)
- Vraagtype — samenvatten in eigen woorden — 9 vragen, ruggengraat van de open vragen.
- Vraagtype — bronnenvergelijking — 7 vragen, incl. de zwaarste vraag (32, 5p).
- Vraagtype — sorteer- en synthesetaak — 7-8 vragen (sterke overlap met bronnenvergelijking).
- Vraagtype — scenario-opgave — 2 kaders, dekken 11 vragen (bijna 1/3 examen).
- Vraagtype — stijl en framing herkennen — 6 vragen.
- Hoofdgedachte van een tekst bepalen — 5 vragen + structurele 2-puntenregel voor MC.
- Standpunten en argumenten herkennen — 5 vragen, incl. vraag 32 (5p).
- Vraagtype — bruikbaarheid en betrouwbaarheid beoordelen — 4 vragen.
- Aanvaardbaarheid van een betoog beoordelen — 3 vragen.
- Aftrekregeling bij open vragen — geen eigen vragen, maar raakt vrijwel elke open vraag + apart pooled onderdeel (vraag 38).
- Relaties tussen tekstdelen aangeven — 2 vragen.
- Conclusies trekken over intenties en opvattingen van de auteur — 2 vragen.
- Drogredenen herkennen — 2 vragen, maar begripsmatig zeer expliciet (volledige terminologielijst).
- Argumentatieschema’s herkennen — 0 directe vragen, wel ondersteunend.
- Tekstsoort bepalen — 0 vragen.
- Schrijfdoel van een tekst vaststellen — 0 vragen.
- Toegestane hulpmiddelen bij het examen — 0 vragen, niet in gelezen bereik.
Problemen tijdens extractie
Geen. Pagina’s 50-94 waren via pdftotext volledig leesbaar (inclusief bijlage-teksten, tabellen en correctievoorschrift incl. aanvulling 2025-2 bij vraag 10). De tabelachtige lay-out van sommige beoordelingsmodellen (bv. vraag 32, 35, 37) kwam door elkaar gehusseld terecht in de tekstextractie, maar bleef met de vraagstelling ernaast reconstrueerbaar zonder de PDF als afbeelding te hoeven raadplegen.